İlk staj başvurusu: CV, ön yazı ve başvuru düzeni
Deneyimi olmayan bir öğrencinin CV'sini nasıl kuracağı, ön yazının ne işe yaradığı, kaç yere başvurulacağı ve mülakata nasıl hazırlanılacağı.
İlk staj başvurusunun en sinir bozucu tarafı, deneyim istenmesi ve deneyimin ancak staj yaparak kazanılması. Bu döngü gerçek ama göründüğü kadar kapalı değil: staj ilanlarına bakan kişi zaten deneyim aramıyor, işi öğrenebilecek birini arıyor. CV'nin işi bunu göstermek.
Başvuru takvimi: en sık yapılan hata geç kalmak
Staj kontenjanları çoğu sektörde başvuru sezonunun başında doluyor. Yaz stajı için başvurular genellikle kıştan itibaren açılıyor, büyük şirketlerde daha da erken. Nisanda başlayan bir arama, kalan kırıntılara başvuruyor.
Pratik plan:
- Aramayı, staj yapmak istediğiniz dönemden dört–altı ay önce başlatın.
- Zorunlu stajınız varsa okulun istediği evrakları (staj formu, sigorta yazısı) baştan öğrenin; şirket "evrağınız hazır mı" diye soruyor ve hazır olmayan aday sıradan düşüyor.
- Başvuruyu tek seferlik bir iş değil, birkaç haftaya yayılan bir süreç olarak planlayın.
Deneyimi olmayan CV nasıl kurulur
Bir sayfa. İki değil. Okuyan kişi ortalama olarak dakikalar değil saniyeler ayırıyor.
Üst blok: ad, şehir, telefon, e-posta ve varsa portfolyo/GitHub/LinkedIn bağlantısı. E-posta adresiniz ciddi bir adres olsun; lise yıllarından kalan takma adlı adres, okunmadan izlenim bırakıyor.
Eğitim: üniversite, bölüm, beklenen mezuniyet tarihi. Not ortalaması iyiyse yazın; değilse yazmayın — zorunlu değil.
Deneyim yerine "yaptıklarınız": Burası boş kalmaz. Şunların hepsi geçerli deneyimdir:
- Ders projeleri ve bitirme çalışması
- Kulüp ve topluluk sorumlulukları (etkinlik organize etmek gerçek bir proje yönetimi işidir)
- Gönüllü çalışmalar
- Kendi başınıza yaptığınız projeler
- Yarışmalar, hackathonlar, atölyeler
- Part-time işler — sektörle ilgisiz olsa bile. Kasada çalışmak, "sorumluluk alıyor ve programa uyuyor" demek.
Her maddeyi görev değil sonuç olarak yazın. "Kulüpte sosyal medyadan sorumluydum" zayıf. "Kulübün etkinlik duyurularını yürüttüm; dönem boyunca 6 etkinlikte ortalama katılım iki katına çıktı" güçlü. Sayı yoksa bile somut olun: neyi, neden, nasıl yaptınız.
Beceriler: dürüst olun. "İleri düzey Excel" yazıp mülakatta pivot tablo yapamamak, hiç yazmamaktan kötü. Dil seviyesini gerçekçi belirtin.
Yazmayın: doğum tarihi, medeni durum, TC kimlik numarası, fotoğraf (ülkeye göre değişir; Türkiye'de yaygın, birçok Avrupa ülkesinde beklenmiyor), "referans istendiğinde verilir" satırı, kişilik sıfatları listesi ("dinamik, azimli, takım oyuncusu"). Sıfatlar kanıtsız olduğu için hiçbir şey söylemiyor.
Her başvuruda aynı CV'yi göndermeyin
Tek bir CV hazırlayıp yüz yere göndermek, en verimsiz yöntem. Bunun yerine bir ana CV tutun ve her başvuruda ilandaki işe göre sıralamayı değiştirin: ilanla en ilgili proje en üste çıksın.
Otomatik eleme sistemleri kullanan büyük şirketlerde, ilandaki kelimelerin CV'de geçmesi de fark yaratıyor. İlan "veri analizi" diyorsa siz "veri incelemesi" yazmayın.
Dosyayı PDF olarak, adınızın geçtiği bir isimle gönderin: `ayse-yilmaz-cv.pdf`. `cv_son_final2.docx` gönderilen bir dosya, ilk izlenimi zaten vermiş oluyor.
Ön yazı gerçekten okunuyor mu?
Çoğu zaman okunmuyor — ama okunduğunda ayırt edici oluyor, çünkü rakiplerin çoğu ya hiç yazmıyor ya da şablon gönderiyor.
İyi bir ön yazı üç paragraftır:
- Neye başvuruyorsunuz ve nesiniz. Tek cümle.
- Neden bu şirket. Buranın şablonla doldurulamayan tek yer olması gerekiyor: şirketin yaptığı somut bir işten, üründen ya da yaklaşımdan bahsedin. "Sektörün öncü kuruluşu" cümlesi, gönderdiğiniz her şirkete uyuyorsa hiçbirine uymuyor demektir.
- Neden siz. CV'deki bir maddeyi seçip ilandaki bir ihtiyaca bağlayın.
Yarım sayfayı geçmesin. CV'nin düz metin hâlini tekrarlamasın.
Nereye başvurulur
- Üniversitenin kariyer merkezi. En çok göz ardı edilen kaynak; şirketlerle doğrudan bağlantısı olan tek birim çoğu zaman burası.
- Bölüm hocaları ve araştırma grupları. Akademik staj ve proje asistanlığı çoğu zaman hiç ilan edilmiyor.
- İlan siteleri ve şirketlerin kendi kariyer sayfaları. Büyük şirketlerin staj programları genelde sadece kendi sayfalarında duyuruluyor.
- Doğrudan e-posta. Küçük şirketler ve stüdyolar ilan vermiyor ama staj alıyor. Kısa, kişiselleştirilmiş bir e-posta işe yarıyor.
- Mezunlar. Bölümünüzden mezun birine yazmak, soğuk başvurudan çok daha yüksek yanıt oranı veriyor.
Sayılar: kaç başvuru gerekiyor
Beklentiyi baştan doğru kurmak, süreci daha az yıpratıcı yapıyor. Staj başvurularında yanıt oranı düşüktür ve bu adayın niteliğiyle ilgili değildir: kontenjan azdır, başvuru çoktur.
Tek bir "hayır"ı veri saymayın; onlarca başvurudan sonra hâlâ hiç geri dönüş yoksa, o zaman CV ve ön yazıyı gözden geçirin. Bir kariyer merkezi görevlisine ya da sektörden birine on beş dakika baktırmak, tek başına yapılan on düzeltmeden daha çok işe yarıyor.
Mülakat
Staj mülakatlarında teknik derinlik değil, üç şey ölçülüyor: öğrenmeye açıklık, iletişim, ve gerçekten ilgili olup olmadığınız.
Hazırlanması gerekenler:
- "Kendinizden bahseder misiniz?" — iki dakikalık, prova edilmiş bir cevap. Özgeçmişi baştan sona okumak değil; bölüm, ilgi alanı, ilgili bir proje ve neden burada olduğunuz.
- CV'nizdeki her madde. Yazdığınız her projeyi anlatabiliyor olun. Anlatamayacağınız bir şeyi CV'ye koymayın.
- "Bir zorlukla nasıl başa çıktınız?" — somut bir olay seçin: durum, ne yaptınız, sonuç ne oldu.
- Sizin sorularınız. "Sorunuz var mı?" sorusuna "yok" demek, ilgisizlik sinyali. Ekibin ne üzerinde çalıştığını, stajyerin gerçekte ne yapacağını, geri bildirimin nasıl verildiğini sorun.
Bilmediğiniz bir şey sorulduğunda uydurmayın. "Bunu bilmiyorum, ama şöyle yaklaşırdım" cevabı, yanlış bir cevaptan çok daha iyi karşılanıyor.
Başvurudan sonra
Bir hafta–on gün geçtiyse kısa ve kibar bir hatırlatma e-postası uygundur; ısrarlı takip değil. Ret cevabı gelirse, geri bildirim isteyin — çoğu zaman yanıt gelmez ama geldiğinde bir sonraki başvuruyu değiştiriyor.
Ve reddedilen başvuruları bir yerde kaydedin: nereye, ne zaman, hangi CV sürümüyle başvurdunuz. Seneye aynı şirkete başvururken bu kayıt işinize yarayacak.